Ticaret Alanındaki Gelişmeler

15. yüzyılda vuku bulan fikri ve maddi alandaki değişikliklerin iktisadi düşünce üzerindeki etkisi çok büyük olmuş ve bu nedenle , yüzyıllardan beri kımıldamadan ve hareket etmeden ve adeta taş kesilmiş gibi duran Orta Çağ’ın iktisadi faaliyetleri geniş ölçüde değişiklik göstermiş ve merkezi otoriteler güçlenmiş , milli devlet kurulmuş ve feodal düzen son bularak şehir hükümetleri ve yerel devletler ortadan kalkmıştır.

Bütün bu değişikliklerin en önemli sonucu ise , para ve ticari işlemlerde büyük bir gelişmenin kaydedilmesi ve özellikle yeni keşfedilmiş olan ülkelerden elde edilen külliyetli miktarlardaki gümüş ve altın gibi değerli madenlerin Avrupa kıtasına akmasıyla ticaret uluslararası bir nitelik kazanmıştır.

Böylelikle 15. yüzyıldan itibaren milletler için yeni bir iktisadi davranış başlamış , servet birikimleri yaygın bir hale gelmiş , para ticareti yapan müessseseler doğmuş ve nihayet değerli madenleri fazla elde edebilme arzusu kapitalist bir hareketin doğmasına neden olmuştur.

Fikri ve maddi sahada vuku bulan değişikliklerin bir sonucu olarak 15 . yüzyılda başlayan ve 18. yüzyıla kadar devam eden bu sisteme ticari kapitalizm adı verilir.

Merkantilizm kavramı ilk kez bu kavrama tepki gösteren Adam Smith tarafından kullanılmıştır.

Merkantilizm adı verilen bu sistemin esasını servet mefhumu oluşturur. Merkantilistlere göre bir ülkenin zenginliği fertlerde olduğu gibi sahip bulundukları değerli madenlerle ölçülür. Nasıl ki bir fert , sahibi bulunduğu değerli madenin miktarına göre zengin veya fakir addediliyorsa , bir devletin de zengin sayılabilmesi için değerli madenlere sahip olması gerekir. Fakat merkantilistlerin düşündüğü servet kavramı bir ülkedeki madenlerin mutlak miktarından ziyade , ülkelerin birbirleriyle kıyaslanmaları sonunda bir değer ifade eden nispi bir anlamdır.

Amacı , değerli madenleri ele geçirmek ve bunları muhafaza etmek olan merkantilizmin gerçekleştirilmesi için başlıca şu 3 yolu göstermişlerdir.

Ülkedeki madenlerin bizzat devlet tarafından işletilmesi , değerli maden yataklarına sahip toprakları bulmak ve sömürge haline getirmek , dış ticarete önem vererek ülkeye değerli madenlerin getirilmesini teşvik etmek, ithala tahdit etmek.
Merkantilistlere göre , bir devletin iktisadi politikası milliyetçi ,himayeci ve devletçi olmalı. Milli politikanın esasını ve amacını , milli sanayinin ve ihracatın arttırılması teşvik edilmelidir.

Bütün bunlar çeşitli ülkelerde değişik şekillerde uygulanmış ve bu nedenle merkantilizm tatbik şekillerine göre bazı isimler almıştır. Mesela İspanya’da uygulan merkantilizme Külçeci Merkantilizm , Fransa’da uygulanan merkantilizme Sanayici Merkantilizm ve İngiltere’de uygulanan merkantilizme Ticari Merkantilizm denmiştir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.