Sıtma nedir, Sıtma hastalığı hakkında bilgiler, sıtma tehlikeli midir?

Sıtma hastalığı tehlikeli midir, sıtma nasıl bulaşır, sıtma hakkında bilgiler, sorular ve cevaplar

Soru: Gebelik sırasında sıtmaya yakalanmak tehlikeli midir?

Evet. Sıtma, anneyi etkilemenin yanı sıra, dolutun de ötmesine ya da anormal olmasına yol açabilir. Sıtmanın oldukça yoğun olduğu bölgelerde yaşayan ve hastalığa karşı doğal bağışıklığı olan insanlarda bile, gebelik sırasında bu bağışıklığın yok olduğu ve normal olarak sıtma belirtileri göstermeyen kadınların, gebelik sırasında ciddi hastalık belirtileri gösterdiği izlenmiştir. Bazı bölgelerde, gebe kadınlara sıtma ilaçları vererek, hastalığın etkilerinden. korunmaları sağlanmaktadır.

Sıtmayla savaşta güçlük çıkaran etkenlerden biri de sıcak bölgelerdeki durgun sulardır.

Sıtmanın tarihçesi

Sıtma çök eski çağlardan beri bilinen bir hastalıktır. Yarattığı büyük çaplı salgınlarla uygarlığın ilerlemesini olumsuz yönde etkilemiş olan sıtma hakkındaki ilk bilgiler eski Çin ve Mısır yazıtlarında yer almaktadır.
Sıtma, tıptaki adı olan “malaria”yı, Roma İmparatorluğu zamanında Latince “kötü” ve “hava” sözcüklerinin birleşmesiyle almıştır.
I. yüzyılda hastalık ile bataklıklar ve sivrisinekler arasındaki ilişki tanımlanmıştır. XVII. yüzyıl başlarında tedavisinde kinin kabuğu kullanılmaya ballanan hastalığa ilişkin bilimsel çalışmalar, özellikle XIX. yüzyılda hız kazanmıştır.
Bir yandan sıtma tedavisinde etkili ilaçlar geliştirilirken bir yandan da yüzyılımız başlarında DDT’nin böcek öldürücü olarak kullanıma girmesiyle, sıtmayla büyük çaplı bir savaş başlamıştır.

Yüzyılımızın ortalarına doğru ise birçok ülkede hastalık kontrol altına alınmaya başlanmıştır.
Günümüzde sıtma dünyanın bazı bölgelerinde ortadan kaldırılmış ya da tam anlamıyla kontrol altına alınmıştır, ancak yine de birçok bölgede insan sağlığını tehdit eden bir hastalık olma niteliğini korumaktadır.
Ülkemizde de sıtmayla savaş üzerinde önemle durulmuş, enfeksiyon kaynaklarının ortadan kaldırılması, bulaşma ve taşımanın önüne geçilmesinde başarılı sonuçlar alınmıştır .Eskiden oldukça yaygın olan ve toplum sağlığını ciddi biçimde tehdit eden hastalık, etkili sıtma savaş kampanyalarıyla büyük ölçüde kontrol altına alınabilmiştir.

Sıtma nasıl bulaşır

Sıtma, dişi anofel sivrisinekler tarafından bulaştırılır. Hasta kişinin kanını emen sivrisinek, bu yolla asalağı alır. Taşıyıcı olabilmesi için, asalağın hem erkeğini hem de dişisini, yani gametosit’lerini alması gerekir. Gametositler, birleşip anofelin mide çeperine döllenmiş bir yumurta bırakırlar. Zamanla bundan, sporozoit oluşur ve sivrisineğin ağız bölgesine gelir ve oradan sivrisineğin soktuğu kişinin kanma geçer.
Böyle bir sivrisinek tarafından sokulan kişinin kan dolaşımına giren sporozoit karaciğere gider ve orada, hiçbir belirtiye yol açmadan, birkaç günle birkaç ay arasında değişen bir süre kalır. Daha sonra, merozoit biçiminde alyuvarları istila ederek çoğalır ve sıtmanın tipik belirtilerine neden olur.
Etken merozoit olarak alyuvara girer ve alyuvar içinde büyüyüp trofozoit oluşturur. Trofozoit ise bölünerek öteki alyuvarları da istila edecek olan merozoitleri oluşturur. Bu bölünme ve yavru merozoitlerin oluşma süreci, alyuvarların parçalanıp dolaşıma dökülmesiyle sonuçlanır. Çok sayıda alyuvar etkilenmişse, oldukça ciddi bir kansızlık ortaya çıkabilir.
Alyuvarlardaki merozoitlerin bir bölümü dişi ve erkek gametosit olarak farklılaşır ve bu dönemde hasta anofel türü bir sivrisinek tarafından sokulursa, sivrisineğe geçerek yeni bir çevrimi başlatırlar.“Asalağın eşeyli evresi” denilen bu aşama, anofel dışında hiçbir sivrisinek türünde olmaz.
Habis tfalciparum tipi) sıtmada asalak kan dolaşımına girer girmez yeniden bölünmeye başlar. Asalak kan dışında başka bir yerde bulunmadığından, kan- dakilerin yok edilmesi hastalığın iyileşmesini sağlar. Sıtmanın öteki biçimlerinde ise karaciğerde her an kana karışmaya hazır asalaklar olduğu için, yalnızca kandakilerin değil, bunların da yol edilmesi gerekir, yoksa hastalık yineler.

Sıtmanın Belirtileri

Sıtmanın yaygın olduğu bölgelerde yaşayan insanlar etkenle, özellikle de bölgede etkili olan asalak türü ile sık sık karşılaştıkları için, hastalığa karşı kısmen bağışık sayılırlar. Ancak bölgeye dışarıdan gelen kişilerde sıtma hastalığı oldukça ciddi belirtiler gösterir.
En önemli belirti yüksek ateştir, hattâ hafif vakalarda tek belirti ateş olabilir. Hastalık ilk yerleştiğinde ateş az çok devamlı bir nitelik taşıyabilir, ama ilerledikçe alyuvarların parçalanması ve etkenin öteki alyuvarlara geçmesi aynı zamanda olmaya başlar.
P. malariae, üç günde bir ve genellikle akşamları ateşin yükselmesine neden olur.
Vivax ve ovale, iki günde bir ateş yükselmesine yol açar. Falciparum tipi sıtmada ise ateş yükselmeleri kadar düzenli olmamakla birlikte, genellikle gün aşırı izlenebilir.

Ateşli nöbetler sırasında üç ayrı aşama izlenir: “üşüme-titreme”, “ısınma” ve sonunda “terleme” ile beden ısısı normale döner. Hastalığın öteki belirtileri gribi andırır; baş ağrısı, genel hastalik hali ve halsizlik vardır. Kusma ve ishal de olabilir. Bu durumda hastalık mideden kaynaklandığı izlenimini verebilir.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.