Azalan Kar Oranları Eğilimi Kanunu

Marx’ın zamanındaki iktisatçılar genellikle kar oranlarının düşme eğiliminin olduğuna inanmaktadır.Marx bu konuda hemfikir olmakla birlikte yeni bir açıklamada bulunmuştur.Marx aynı zamanda kendinden öncekilerle azalan kar oranlarının sonuçları konusunda fikir ayrılığı içindedir. Kendinden öncekiler kapitalizmin kurumlarının bozulmadan kalacağı durağan duruma geleceği tahmininde bulunurken,Marx kapitalizmin en sonunda çökmesini ve ortadan kalkmasını beklemektedir.
Marx’ın azalan kar oranları eğilimi kanunu birçok tartışmayı ortaya çıkarmıştır. Teorik kavramlarla ifade etmek gerekirse , sorun Marx’ın zıt etkisi olan karşı koyan etkilerle birlikte bir eğilim olarak yaptığı tanımlamadır. Karşı koyan etkilerin üstesinden gelecek bir eğilim beklemek için ortada hiçbir geçerli neden yoktur. Uygulamada , kar oranlarında uyumlu bir düşme eğilimi bulunmamaktadır.

Marx’ın argümanının özü bu kısmın ilk birkaç kısmında yer almaktadır. İş büyük ölçüde basit bir matematik işlemidir.
Marx üretim araçları olarak kullanılan emtia değerlerinde ve emek gücünün değerinde herhangi bir değişmenin olmadığını da varsaymakta, dolayısıyla da , sermayenin teknik bileşiminde meydana gelen bir artış ve dolayısıyla sermayenin teknik bileşiminde meydana gelen bir değişmenin ölçüsü olan sermayenin organik bileşimi , sermayenin değer bileşimini muhakkak ve doğrudan artıracaktır.

Bu varasayımlar veri iken , sermayenin teknik bileşiminde meydana gelen bir artış , ister istemez kar oranlarını azaltacaktır. Marx her işçi daha fazla donanım kullanarak , daha fazla hammadde işleyeceğinden , üretkenlik arttıkça , sermayenin teknik bileşeminin de yükseleceğini öne sürmüştür.

Vardığı sonuç şudur : “Bu nedenle , genel kar oranının artan bir biçimde düşme eğilimi , emeğin toplumsal üretkenliğinin giderek gelişiminin sağlandığı kapitalist üretim tarzına özgü bir ifadedir…
Bu nedenle , kapitalist üretim tarzının gelişiminde genel ortalama artı değer oranının kendine azalan genel kar oranı olarak ifade etmesi mantıki bir gerekliliği ispatlamaktadır.

Marx teorisinin artı değerin değişik kategorilere ayrılmasından ( kar , faiz ,rant ) bağımsız olduğunu vurgulamaktadır. Bu notkada azalan kar oranını rantın artan kısmı olarak açıklayan , Ricardo’dan ayrılmaktadır. Marx azalan kar oranlarını artan arzın neden olduğu artan rekabetin ya da düşen fiyatların sonucu olarak açıklayanları da eleştirmektedir.
Üretim fiyatları , maliyet fiyatı artı kar tarafından belirlendiğinden , fiyatlar neden değil bir sonuçtur. Bu temel Smith ve onu izleyenler tarafından da doğrulanmıştır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.